Düşüş durdurma sistemi ankraj, bağlantı elemanı, şok emicili lanyard ve tam vücut kemerinden oluşan bir zincirdir. Bu rehber her halkanın normunu, kemer etiketini, ankraj ve bağlantı elemanı sınıflarını ve gereken boşluk mesafesini şemalarla anlatıyor.
Sistem bir zincirdir: her halka kendi normuna göre belgelenir ve en zayıf halka sistemi belirler (EN 363).
- EN 795Ankraj noktası
- EN 362Bağlantı elemanı (karabina, kanca)
- EN 355 · 354Şok emicili lanyard; yerine EN 360 geri sarmalı düşüş durdurucu da olabilir
- EN 361Tam vücut emniyet kemeri
- EN 1496 · 341Kurtarma: kaldırma veya indirme cihazı ile önceden planlanmış kurtarma
HSE, kurtarmanın iş başlamadan planlanmasını ve yalnız itfaiyeye bırakılmamasını istiyor: kemerde asılı kalan kişiye hızla ulaşılmalı.
- EN 361Düşüş durdurma için tam vücut kemeri
- EN 358Bel kemeri ile iş konumlandırma; tek başına düşüş durdurmaz
- 150 kgÜreticinin beyan ettiği en yüksek kullanıcı ağırlığı
Etikette ayrıca düşüş durdurma bağlantı noktalarının yeri (A harfi) gösterilir; lanyard yalnız bu noktalara bağlanır.
Örnek ürünDelta Plus HAR24H- AYapıya kalıcı olarak sabitlenen ankraj
- BTaşınabilir, geçici ankraj (sapan, tripod)
- CEsnek yatay yaşam hattı
- DRijit yatay ray
- EDüz yüzeyde ağırlık ankrajı
EN 795:2012 tek kullanıcı içindir; aynı anda birden fazla kişi bağlanacaksa CEN/TS 16415’e göre test edilmiş ankraj gerekir.
- BTemel bağlantı elemanı
- MÇok amaçlı: iki eksende yüklenebilir
- TUç bağlantı: lanyard ucunda, tek yönde yüklenir
- AAnkraj bağlantısı: doğrudan ankraja takılır
- QVidalı bakla: yalnız tam kapatıldığında taşır
Ankraj ayak hizasının üstündeyken 2 m şok emicili lanyard için örnek hesap: ankrajın altında bu kadar boş alan olmalı.
- Lanyard boyu2 m
- Şok emicinin açılması≤ 1,75 m
- Bağlantı noktasından ayak altına1,5–2 m
- Güvenlik payı1 m
Toplam ≈ 6,25–6,75 m ankrajın altında
Hesap, üretici kılavuzlarındaki örneklere dayanır. Bağlayıcı olan, kullandığınız ürünün kılavuzundaki boşluk değeridir.
- EN 354Lanyard; şok emiciyle birlikte en çok 2 m
- EN 355Şok emici: düşüşte vücuda gelen kuvveti en çok 6 kN’a düşürür
- EN 360:2023Geri sarmalı düşüş durdurucu (2002 sürümünün yerine)
- EN 353-1Rijit dikey hatta kayan düşüş durdurucu
- EN 353-2Esnek dikey hatta kayan düşüş durdurucu
- EN 358İş konumlandırma kemeri ve lanyardı
- EN 813Oturma tipi kemer (iple erişim)
- EN 1496Kurtarma amaçlı kaldırma cihazı
- EN 341Kurtarma amaçlı indirme cihazı
- EN 363Kişisel düşüşten korunma sistemleri
- EN 365Kullanım, bakım ve periyodik kontrol: yetkin kişi tarafından en az 12 ayda bir
Kişisel düşüş durdurma sistemi tek bir ürün değil, birbirine bağlı parçalardan oluşan bir sistemdir. Her parça kendi normuna göre belgelenir; sistemin güvenliği en zayıf parçaya bağlıdır. Bu yüzden parçaların birbiriyle uyumu ve bir düşüşte kişinin altında yeterli boş alan kalıp kalmadığı birlikte değerlendirilmelidir.
Şemalar nasıl okunur?
- Sistem zinciri: Ankraj noktasından kemere kadar her halkanın normu sırayla gösterilir. Şok emicili lanyardın yerine geri sarmalı düşüş durdurucu da kullanılabilir. Zincirin son halkası kurtarmadır: kemerde asılı kalan kişiye hızla ulaşmanın yolu iş başlamadan planlanmalıdır.
- Kemer etiketi: EN 361 düşüş durdurma için tam vücut kemeridir. EN 358 bel kemeri yalnız iş konumlandırma içindir ve tek başına düşüşü durdurmaz. Lanyard yalnız A harfiyle gösterilen bağlantı noktalarına takılır.
- Ankraj tipleri: EN 795 ankrajları kalıcı ankraj, taşınabilir ankraj, esnek yatay hat, rijit ray ve ağırlık ankrajı olarak ayırır. Aynı ankraja birden fazla kişi bağlanacaksa ankrajın çok kullanıcı için test edilmiş olması gerekir.
- Bağlantı elemanları: EN 362'deki harf, karabinanın veya kancanın nerede ve nasıl kullanılacağını gösterir. Vidalı bakla yalnız tam kapatıldığında yük taşır.
- Boşluk mesafesi: 2 m şok emicili lanyard ile yapılan örnek hesapta ankrajın altında yaklaşık 6,25–6,75 m boş alan gerekir. Bağlayıcı olan, kullanılan ürünün kılavuzundaki değerdir.
- Diğer normlar: Dikey hat sistemleri, oturma tipi kemerler ve kurtarma cihazları ayrı normlarla belgelenir. EN 365'e göre ekipman en az 12 ayda bir yetkin kişi tarafından kontrol edilir.
Kemerin doğru ayarı ve kullanım öncesi kontrolü için emniyet kemeri yazımıza bakabilirsiniz.
Seçim için kısa kontrol listesi
- Önce korkuluk veya çalışma platformu gibi toplu önlemlerin mümkün olup olmadığına bakın.
- Ankraj noktasının yerini ve tipini belirleyin; birden fazla kişi bağlanacaksa buna uygun ankraj seçin.
- İşe göre şok emicili lanyard, geri sarmalı düşüş durdurucu veya dikey hat sistemi seçin ve parçaların birbirine uyduğunu kontrol edin.
- Ankrajın altında, ürün kılavuzunda yazan boşluk mesafesi kadar boş alan olduğunu doğrulayın.
- Kurtarma planını iş başlamadan hazırlayın; ekipmanı her kullanımdan önce gözle, en az 12 ayda bir de yetkin kişiye kontrol ettirin.
Bu rehber genel bilgi amaçlıdır. Kesin şartlar için standardın güncel metni ve ürünün kullanım kılavuzu esastır.
Sık sorulanlar
Bel kemeri düşüş durdurma için kullanılabilir mi?
Hayır. EN 358 bel kemeri iş konumlandırma içindir ve tek başına düşüşü durdurmaz. Düşüş durdurma için EN 361 tam vücut kemeri gerekir; lanyard kemerin A ile işaretli bağlantı noktasına takılır.
Boşluk mesafesi neden önemli?
Şok emici düşüşü durdururken açılır ve bu uzama lanyard boyuna eklenir. Ankrajın altında yeterli boş alan yoksa kişi durmadan önce zemine ya da bir yapıya çarpabilir. Örnek hesap yaklaşık 6,25–6,75 m verir; bağlayıcı olan ürün kılavuzundaki değerdir.
Ekipman ne sıklıkla kontrol edilmeli?
EN 365'e göre kişisel düşüş durdurma ekipmanı en az 12 ayda bir yetkin kişi tarafından kontrol edilmelidir. Kullanıcı ayrıca her kullanımdan önce kemeri, lanyardı ve bağlantı elemanlarını gözle kontrol eder.
Kaynaklar
- JSP – How to calculate the clearance needed for fall arrest equipment
- JSP – How to check if your height safety equipment is compliant
- SATRA – EN 795:2012 and CEN/TS 16415:2013 anchor devices
- HSE – Work at height FAQ
- EVS (Estonian Centre for Standardisation) – EVS-EN 360:2023
Yazı bu kaynaklardan derlenmiştir; teknik değerler ve yükümlülükler için kaynağın güncel sürümü esas alınır.
