Solunum koruyucularında yüz uyum testi: HSE INDG479 neler söylüyor?

Birleşik Krallık İş Sağlığı ve Güvenliği Kurumu (HSE), solunum koruyucu donanımlarda (RPE) yüz uyum testine ilişkin INDG479 rehberinin Ekim 2025 tarihli sürümünü yayımlıyor. Rehber, yüz uyum testini belirli bir model ve bedendeki sıkı oturan maskenin kullanıcının yüzüne yeterince sızdırmaz oturup oturmadığını kontrol etme yöntemi olarak tanımlıyor. Uyulması zorunlu değildir; ancak HSE müfettişlerinin iyi uygulama örneği olarak başvurabileceği bir kaynaktır.

Hangi maskeler test edilmeli?

• Yüze sızdırmaz oturması gereken maskeler: tek kullanımlık yarım maskeler, tekrar kullanılabilir yarım maskeler ve tam yüz maskeleri. Filtreli, motorlu ve hava beslemeli cihazlar ile solunum cihazlarındaki sıkı oturan maskeler de buna dahildir.
• Pozitif basınçlı çalışan sıkı oturan maskeler de test edilmelidir; rehber, ağır efor sırasında içe sızıntı görülebildiğini belirtiyor.
• Gevşek oturan başlık veya kask kullanan motorlu ya da hava beslemeli cihazlar yüz uyum testi gerektirmez.

Ne zaman yapılmalı ve tekrarlanmalı?

Test, maske seçiminin bir parçası olarak ilk seçimde yapılır. Maskenin tipi, bedeni, modeli veya malzemesi değiştiğinde ya da kullanıcıda uyumu etkileyebilecek bir değişiklik olduğunda tekrarlanır. Rehberdeki örnekler:

• kilo kaybı veya artışı,
• kapsamlı diş tedavisi,
• sızdırmazlık bölgesinde yara izi, ben veya yaşlanmaya bağlı değişiklikler,
• yüz piercingleri,
• başa takılan başka bir kişisel koruyucu donanımın eklenmesi veya değişmesi.

Her kullanımdan önce yapılan sızdırmazlık kontrolü yine gereklidir, ancak yüz uyum testinin yerini tutmaz.

Yöntemler ve geçme kriterleri

• Niteliksel test (QLFT): Acı veya tatlı tadı olan bir test aerosolünün maske içinde algılanıp algılanmamasına dayanan geç/kal testidir. Tek kullanımlık ve tekrar kullanılabilir yarım maskeler için uygundur; tam yüz maskeleri için uygun değildir.
• Niceliksel test (QNFT): Uyum faktörü adı verilen sayısal bir sonuç verir. Ortam partikül sayımı ve kontrollü negatif basınç (CNP) yöntemleri örnek gösteriliyor; yarım ve tam yüz maskelerinde kullanılabilir.
• HSE'nin aradığı asgari uyum faktörü yarım maskelerde 100, tam yüz maskelerinde 2.000'dir.
• İki testten sonra hâlâ başarısız olunursa aynı maskede ısrar etmek yerine başka bir maske denenmelidir. Yeterli uyum sağlanamazsa yüz sızdırmazlığına dayanmayan bir donanım, örneğin gevşek başlık veya kask, seçilmelidir.

Hazırlık, kayıt ve sorumluluk

• Cilt ile sızdırmazlık yüzeyi arasında kirli sakal, sakal, bıyık, favori veya alçak saç çizgisi gibi kıl varsa test yapılmaz; sıkı oturan maske kullanan çalışanın bu bölgede tıraşlı olması gerekir.
• Test yetkin bir kişi tarafından yapılmalıdır; rehbere göre yetkinlik, BSIF'in Fit2Fit akreditasyon programıyla gösterilebilir.
• Sonuç, geç/kal bilgisini açıkça belirten bir rapor veya sertifikayla kaydedilir. RPE muayene ve testlerine ait kayıtlar en az beş yıl saklanır.
• Test maliyeti işverene aittir.

Bu rehber Birleşik Krallık mevzuatına dayanır ve Türkiye'de bağlayıcı değildir; uygulanacak gereklilikleri işvereninizin ve İSG profesyonellerinizin yürürlükteki mevzuat ile üretici talimatlarına göre kontrol etmesi gerekir.

Farklı beden ve modellerde tek kullanımlık, yarım ve tam yüz maskeleri için katalogdaki solunum koruma ürünlerine; tüplü solunum cihazlarının servisi için solunum cihazları hizmet sayfamıza göz atabilirsiniz.